Χτύπημα από τη μάτσα ιστιοπλοϊκού: ο «αθόρυβος» κίνδυνος

Στο ιστιοπλοϊκό, η μάτσα είναι από τα πιο γνώριμα αντικείμενα του σκάφους. Την έχεις μπροστά σου, την εμπιστεύεσαι, τη θεωρείς ελεγχόμενη. Κι όμως, είναι ένας από τους πιο ύπουλους μηχανισμούς τραυματισμού στη θάλασσα. Όχι γιατί κόβει ή τρυπά, αλλά γιατί χτυπά με ενέργεια που συχνά δεν γίνεται άμεσα αντιληπτή.

Η μάτσα λειτουργεί σαν μακρύς μοχλός. Όταν αλλάζει πορεία απότομα — σε jibe, σε λάθος χειρισμό, σε ριπή — μεταφέρει μεγάλη κινητική ενέργεια σε μικρό σημείο επαφής. Το σώμα δεν «σκίζεται», αλλά δέχεται πλήγμα. Κι αυτό ακριβώς είναι που παραπλανά. Η απουσία αίματος δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι «δεν έγινε κάτι σοβαρό».

Στην πράξη, το χτύπημα από μάτσα μπορεί να προκαλέσει βαθιές κακώσεις: κρανιοεγκεφαλική κάκωση, τραυματισμό αυχένα, θλάσεις και ρήξεις μυών, κατάγματα πλευρών ή κλείδας, ακόμη και εσωτερική αιμορραγία. Σε αντίθεση με τους κοπτικούς τραυματισμούς, εδώ η ζημιά δεν φαίνεται πάντα. Και στη θάλασσα, ό,τι δεν φαίνεται, συχνά καθυστερεί να αντιμετωπιστεί.

Ένα ακόμη επικίνδυνο στοιχείο είναι η χρονική εξέλιξη. Πολλοί τραυματίες μετά από χτύπημα από μάτσα παραμένουν αρχικά λειτουργικοί. Μιλούν, κινούνται, συνεχίζουν τον πλου. Αυτή η «καλή εικόνα» μπορεί να κρατήσει λεπτά ή και ώρα, μέχρι να εμφανιστούν πονοκέφαλος, σύγχυση, ζάλη ή έντονος πόνος. Η εμπειρία από τη διαχείριση επειγόντων δείχνει ότι αυτή η καθυστέρηση είναι κλασική σε αμβλείς κακώσεις υψηλής ενέργειας.

Στο ιστιοπλοϊκό, η διαχείριση ενός τέτοιου τραυματισμού απαιτεί αλλαγή νοοτροπίας. Το ερώτημα δεν είναι «φαίνεται σοβαρό;» αλλά «πόση ενέργεια δέχτηκε το σώμα;». Η μάτσα που κινήθηκε ανεξέλεγκτα αντιμετωπίζεται πάντα ως μηχανισμός υψηλού κινδύνου, ακόμη κι αν το πλήγμα δείχνει επιφανειακό.

Σε επίπεδο πρώτων βοηθειών, ο στόχος δεν είναι να αποδείξεις ότι «όλα είναι καλά», αλλά να προλάβεις την επιδείνωση. Ακινητοποίηση, προστασία από το κρύο, παρακολούθηση για νευρολογικά σημεία και αποφυγή άσκοπων κινήσεων είναι παρεμβάσεις που κερδίζουν χρόνο. Και στη θάλασσα, ο χρόνος είναι το μοναδικό πραγματικό απόθεμα.

Το χτύπημα από τη μάτσα ιστιοπλοϊκού είναι «αθόρυβο» γιατί δεν τραβά την προσοχή όπως ένας εντυπωσιακός τραυματισμός. Είναι όμως ακριβώς γι’ αυτό επικίνδυνο. Στη SEAID το αντιμετωπίζουμε όχι ως ατυχία, αλλά ως μηχανισμό τραύματος που απαιτεί σεβασμό. Γιατί στο σκάφος, δεν σε βάζει σε κίνδυνο αυτό που φοβάσαι. Σε βάζει σε κίνδυνο αυτό που έχεις συνηθίσει.