Τραυματισμοί από προπέλα: ο πιο ύπουλος μηχανισμός τραύματος

Όποιος έχει περάσει ώρες στη θάλασσα ξέρει ότι τα σοβαρά περιστατικά δεν έρχονται με θόρυβο. Έρχονται σιωπηλά. Ο τραυματισμός από προπέλα είναι από εκείνους τους μηχανισμούς που, όσο κι αν έχουν περιγραφεί στη χειρουργική βιβλιογραφία και στην εμπειρία διασωστών, εξακολουθούν να υποεκτιμώνται στο σκάφος. Όχι από αδιαφορία, αλλά από άγνοια του πώς ακριβώς καταστρέφει το ανθρώπινο σώμα.

Η προπέλα δεν προκαλεί ένα τραύμα. Προκαλεί μια αλληλουχία τραυμάτων σε ελάχιστο χρόνο. Κάθε λεπίδα λειτουργεί σαν ανεξέλεγκτο κοπτικό εργαλείο υψηλής ταχύτητας, δημιουργώντας πολλαπλές τομές διαφορετικού βάθους. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ακόμη και ένα τραύμα που φαίνεται περιορισμένο στο δέρμα μπορεί να συνοδεύεται από σοβαρή βλάβη σε μύες ή αγγεία, χωρίς αυτό να είναι άμεσα εμφανές.

Στο θαλάσσιο περιβάλλον, η εικόνα γίνεται ακόμη πιο παραπλανητική. Το νερό διασκορπίζει το αίμα, το αλάτι ερεθίζει τους ιστούς και το ψύχος μπορεί προσωρινά να μειώσει την ορατή αιμορραγία. Αυτό συχνά δημιουργεί μια ψευδή αίσθηση ελέγχου, τόσο στον τραυματία όσο και σε όσους προσπαθούν να βοηθήσουν. Η εμπειρία από τη διαχείριση τραυμάτων δείχνει ότι αυτή η «ηρεμία» μπορεί να προηγείται μιας απότομη επιδείνωσης.

Η υποεκτίμηση του μηχανισμού τραύματος είναι ίσως το πιο συχνό και πιο επικίνδυνο λάθος. Η προσοχή εστιάζει στο μέγεθος της τομής και όχι στη φύση της κάκωσης. Όμως η προπέλα, λόγω της ταχύτητας και της επαναληπτικότητας, έχει υψηλή πιθανότητα να προκαλέσει αγγειακή βλάβη ή εκτεταμένη καταστροφή μαλακών μορίων, ακόμη και όταν οι εξωτερικές ενδείξεις δεν εντυπωσιάζουν.

Σε επίπεδο πρώτων βοηθειών στο σκάφος, ο στόχος δεν είναι η «διόρθωση» του τραύματος. Είναι η σταθεροποίηση. Ο έλεγχος της αιμορραγίας, η διατήρηση της θερμοκρασίας και η αποφυγή άσκοπων χειρισμών είναι παρεμβάσεις που κερδίζουν χρόνο χωρίς να επιβαρύνουν τον τραυματία. Η εμπειρία από προνοσοκομειακά και νοσοκομειακά περιστατικά δείχνει ότι η υπερβολική ενασχόληση με το τραύμα συχνά επιδεινώνει την κατάσταση.

Ο τραυματισμός από προπέλα είναι ύπουλος γιατί συνδυάζει έντονη μηχανική βία με ένα περιβάλλον που δυσκολεύει την εκτίμηση και την παρέμβαση. Δεν συγχωρεί την εσφαλμένη αξιολόγηση ούτε την καθυστέρηση. Στη SEAID, η προσέγγιση είναι ξεκάθαρη: η προπέλα αντιμετωπίζεται πάντα ως μηχανισμός υψηλού κινδύνου, ανεξάρτητα από το πώς φαίνεται αρχικά το τραύμα.

Η θάλασσα δεν δίνει δεύτερες ευκαιρίες. Και στο τραύμα από προπέλα, αυτό που σώζει δεν είναι η ψυχραιμία από μόνη της, αλλά η σωστή εκτίμηση. Όποιος κατανοήσει έγκαιρα τον μηχανισμό, έχει ήδη κερδίσει το σημαντικότερο πλεονέκτημα στη θάλασσα: χρόνο.