Στο Σκάφος δεν έχεις «επιβάτες». Έχεις ευθύνη

Υπάρχει μια λέξη που χρησιμοποιείται εύκολα στη θάλασσα. Λέγεται «επιβάτες». Είναι βολική. Ακουμπάει απαλά πάνω στην πραγματικότητα και την κάνει να φαίνεται ακίνδυνη. Σαν να μιλάμε για λεωφορείο. Σαν να υπάρχει πρόγραμμα, στάσεις, τρίτοι που ελέγχουν, άλλοι που θα αναλάβουν αν κάτι πάει στραβά.

Στη θάλασσα δεν έχεις επιβάτες. Έχεις ανθρώπους που σου εμπιστεύονται τη ζωή τους, συχνά χωρίς να το συνειδητοποιούν. Δεν σου την παραδίδουν με τελετουργία· σου τη δίνουν σιωπηλά, τη στιγμή που λύνεις κάβους. Από εκείνη τη στιγμή και μετά, ό,τι συμβεί περνά πρώτα από εσένα. Όχι επειδή είσαι πιο ικανός. Αλλά επειδή είσαι ο μόνος που βρίσκεται στη θέση της απόφασης.

Η θάλασσα δεν λειτουργεί όπως η στεριά. Στη στεριά, αν κάτι πάει στραβά, υπάρχει σχεδόν πάντα κάποιος άλλος. Κάποιος να δει, να βοηθήσει, να καλέσει, να αντικαταστήσει. Υπάρχει χρόνος να μάθεις στην πράξη, να διορθώσεις, να αυτοσχεδιάσεις. Στη θάλασσα, ο κύκλος κλείνει γρήγορα. Είσαι εσύ, το σκάφος και όσοι βρίσκονται πάνω του. Τίποτα παραπάνω.

Πολλοί συγχέουν την εμπειρία με την ετοιμότητα. Τα χρόνια στη θάλασσα με τη γνώση. Τα μίλια με την ικανότητα διαχείρισης κρίσης. Είναι ανθρώπινο. Όταν κάτι το κάνεις συχνά και δεν έχει συμβεί τίποτα σοβαρό, αρχίζεις να πιστεύεις ότι «το έχεις». Ότι ξέρεις. Ότι αν χρειαστεί, θα αντιδράσεις σωστά. Αυτή ακριβώς η σκέψη είναι που εκθέτει.

Η πραγματική ερώτηση δεν είναι πόσα χρόνια βγαίνεις στη θάλασσα. Είναι τι έχεις προετοιμάσει για τη στιγμή που δεν θα πάνε όλα καλά. Όχι για το ακραίο, το κινηματογραφικό, το σπάνιο. Αλλά για το πιθανό. Έναν τραυματισμό. Μια πτώση. Μια αιμορραγία. Έναν άνθρωπο που δεν αντιδρά όπως περίμενες.

Εκεί καταρρέει η έννοια του «επιβάτη». Γιατί αν κάποιος τραυματιστεί, δεν είναι επιβάτης. Είναι ευθύνη. Αν κάποιος πανικοβληθεί, δεν είναι επιβάτης. Είναι ευθύνη. Αν εσύ δεν μπορείς να συνεχίσεις, οι υπόλοιποι δεν είναι επιβάτες που απλώς περιμένουν. Είναι άνθρωποι που θα χρειαστεί να κάνουν πράγματα για τα οποία δεν έχουν προετοιμαστεί.

Ο ρόλος του skipper /κυβερνήτης δεν είναι να οδηγεί. Είναι να προβλέπει. Να σκέφτεται πριν από το συμβάν, όχι κατά τη διάρκειά του. Να έχει αποδεχτεί ότι, για κάποιο χρονικό διάστημα, δεν υπάρχει εξωτερική βοήθεια. Ότι η διάσωση δεν είναι άμεση. Ότι το κινητό μπορεί να μην δουλέψει. Ότι το Λιμενικό, όσο επαγγελματικό και αν είναι, χρειάζεται χρόνο για να φτάσει. Και αυτός ο χρόνος, στη θάλασσα, είναι πάντα μεγαλύτερος απ’ όσο θα ήθελες.

Η ευθύνη δεν είναι φόβος. Είναι ωριμότητα. Είναι η συνειδητοποίηση ότι δεν αρκεί να ξέρεις να χειρίζεσαι το σκάφος. Πρέπει να ξέρεις να διαχειρίζεσαι ανθρώπους, καταστάσεις και τον ίδιο σου τον εαυτό υπό πίεση. Να ξέρεις πού βρίσκονται τα πράγματα, πώς χρησιμοποιούνται, ποιος μπορεί να σε βοηθήσει αν εσύ δεν μπορείς. Και, κυρίως, να έχεις το θάρρος να παραδεχτείς ότι ίσως δεν ξέρεις όσα νόμιζες ότι ξέρεις.

Αυτό το κενό ανάμεσα στην αυτοπεποίθηση και την πραγματική ετοιμότητα είναι το πιο επικίνδυνο σημείο στη θάλασσα. Δεν φαίνεται. Δεν ακούγεται. Δεν καταγράφεται. Μέχρι τη στιγμή που θα χρειαστεί να το καλύψεις με πράξεις.

Η φιλοσοφία της SEAID δεν ξεκινά από τις τεχνικές. Ξεκινά από αυτή τη συνειδητοποίηση. Από τη στιγμή που κάποιος σκέφτεται: «Μήπως τελικά δεν ξέρω όσα νομίζω ότι ξέρω;» Εκεί αρχίζει η πραγματική εκπαίδευση. Όχι για να τρομάξεις. Αλλά για να είσαι έτοιμος.

Γιατί στη θάλασσα δεν έχεις επιβάτες. Έχεις ευθύνη. Και η ευθύνη δεν αφήνεται στην τύχη.