Μόνος στο σκάφος

Όταν κάποιος βρίσκεται μόνος στο σκάφος, οι πρώτες βοήθειες παύουν να είναι γνώση που αφορά «το πλήρωμα». Γίνονται ζήτημα ατομικής επιβίωσης. Δεν υπάρχει δεύτερο άτομο να καλέσεις, δεν υπάρχει χρόνος να μοιράσεις ρόλους, δεν υπάρχει περιθώριο να καταρρεύσεις. Ο ίδιος άνθρωπος είναι ταυτόχρονα καπετάνιος, τραυματίας, πρώτος ανταποκριτής και υπεύθυνος για την επόμενη απόφαση.

Η μοναξιά στο σκάφος δεν είναι πρόβλημα όταν όλα λειτουργούν σωστά. Γίνεται πρόβλημα τη στιγμή που κάτι πάει στραβά. Ένας τραυματισμός, μια αιμορραγία, μια πτώση, μια απώλεια ισορροπίας δεν είναι απλώς ιατρικό γεγονός. Είναι λειτουργική κατάρρευση ενός συστήματος που βασίζεται σε έναν μόνο άνθρωπο. Εκεί αποκαλύπτεται πόσο εύθραυστη είναι η ασφάλεια που θεωρούσαμε δεδομένη.

Οι περισσότεροι άνθρωποι που κινούνται μόνοι τους στη θάλασσα δεν έχουν εκπαιδευτεί ποτέ στο πώς αλλάζει η αντιμετώπιση ενός τραυματισμού όταν δεν υπάρχει βοήθεια. Στη στεριά, ακόμη και ένα σοβαρό περιστατικό συνοδεύεται από προσδοκία άμεσης υποστήριξης. Στο σκάφος, και ειδικά όταν είσαι μόνος, κάθε λεπτό καθυστέρησης βαραίνει διπλά. Η αιμορραγία δεν περιμένει να δέσεις το σκάφος. Ο πόνος δεν αναβάλλεται επειδή πρέπει να κρατήσεις πορεία. Η ζάλη ή η απώλεια συνείδησης δεν ρωτά αν βρίσκεσαι σε ασφαλές σημείο.

Το πιο επικίνδυνο λάθος σε αυτές τις περιπτώσεις είναι η υποεκτίμηση. Η σκέψη ότι «θα το διαχειριστώ», ότι «δεν είναι τόσο σοβαρό», ότι «θα περάσει», οδηγεί συχνά σε καθυστερημένες και λανθασμένες αποφάσεις. Όταν είσαι μόνος, δεν υπάρχει κανείς να σου πει ότι η κατάστασή σου επιδεινώνεται. Δεν υπάρχει εξωτερικό βλέμμα να αναγνωρίσει τα σημάδια σοκ, εξάντλησης ή απώλειας λειτουργικότητας. Είσαι ταυτόχρονα κριτής και εμπλεκόμενος, και αυτό από μόνο του αυξάνει τον κίνδυνο.

Οι πρώτες βοήθειες σε μοναχικό πλου δεν αφορούν μόνο το πώς θα αντιμετωπιστεί το τραύμα. Αφορούν το αν μπορείς να συνεχίσεις να λειτουργείς. Αν μπορείς να ελέγξεις το σκάφος. Αν μπορείς να πάρεις απόφαση για αλλαγή πορείας, για αγκυροβόληση, για άμεση κλήση βοήθειας. Ένας τραυματισμός που σε πλήρωμα θα θεωρούνταν διαχειρίσιμος, όταν είσαι μόνος μπορεί να γίνει καθοριστικός.

Η πραγματικότητα είναι σκληρή αλλά απλή: μόνος στο σκάφος σημαίνει ότι δεν έχεις δεύτερη ευκαιρία. Δεν υπάρχει χώρος για αυτοσχεδιασμό, ούτε για θεωρητική γνώση που δεν έχει ποτέ εφαρμοστεί σε πραγματικές συνθήκες. Χρειάζεται κατανόηση διαδικασιών, προετοιμασία εξοπλισμού και, κυρίως, επίγνωση των ορίων σου. Το να γνωρίζεις πότε δεν μπορείς να συνεχίσεις μόνος σου είναι πράξη ευθύνης, όχι αδυναμίας.

Το γεγονός ότι μέχρι σήμερα «δεν έχει συμβεί τίποτα» δεν αποτελεί απόδειξη ασφάλειας. Αποτελεί απλώς μια περίοδο τύχης. Στη θάλασσα, η διαφορά ανάμεσα σε ένα περιστατικό και σε μια τραγωδία συχνά κρίνεται από το αν κάποιος ήταν προετοιμασμένος για το ενδεχόμενο να μείνει μόνος, τραυματισμένος και αναγκασμένος να δράσει. Οι πρώτες βοήθειες, σε αυτή την περίπτωση, δεν είναι γνώση για να έχεις. Είναι γνώση για να συνεχίσεις να ζεις.